Ngā Tīraka Kararehe kua Whakaaetia e te EU: Aratohu Whakatutukitanga mō te tau 2025
1. Te Tūāpapa: Ngā Mana Whakahaere Hanganga me te Hoahoa Matua (Te Ture Kaunihera (EC) Nama 1/2005 me ngā Whakahōutanga)
(Whakaahua: He whakaahua tata o ngā āhuatanga o te wakatō: papa kore-paheke, pakitara/pakipa taha pakari o roto, wāhi pane nui, me ngā arawhata kua tiakina pai me ngā mata kore-paheke)
Ko te tūāpapa o te tutuki i ngā whakaritenga mō ngā wakatō kararehe a te EU ko te Ture Kaunihera (EC) Nama 1/2005 mō te tiaki i ngā kararehe i te wā e kawe ana. Ko tēnei ture, me ngā whakatikatika i muri mai, ngā tuhinga aratohu, me ngā ture whakatinana ā-motu pea, e whakatakoto ana i ngā paerewa iti rawa mō te hanganga me te hoahoa wakatō. Ko ngā mea matua kāore e taea te whiriwhiri mō te tutuki i ngā whakaritenga mō te tau 2025 ko:
Papa:Me kore e paheke, ahakoa he mākū, he paru rānei. Me pai te rerenga wai o ngā papa, ā, me ārai hoki i te whara o ngā waewae. He mea nui te tiaki auau hei whakatika i ngā pakaru.
Hanganga ā-roto:Me kaha ngā ārai me ngā pakitara taha kia tu atu ki te pēhanga kararehe i te wā e kawe ana, tae atu ki te aukati me te kokonga, kia kore ai e hinga, e whara rānei. Me maeneene ngā mata, kāore he koha koi, kia kore ai e whara. Me āhei ngā wehenga o roto ki te whakarite i te rahi tika o ngā wāhanga i runga i te momo me te maha.
Te Wāhi me te Teitei:Me tutuki ngā whakaritenga iti rawa mō ia kararehe (e ai ki te momo, te taumaha, me ētahi momo). He takahi nui te kīkī o te kararehe, ā, he takahi ture hoki. Me nui te wāhi e hiahiatia ana mō ngā kararehe kia noho tūturu ai rātou, kia kore ai e aukatia (me te whakaaro ki ngā hiahia motuhake o ia momo, pērā i ngā kau whai haona).
Ngā Ara Whakatere/Whakakore Utaina:Me hoahoa kia whakaitihia te ahotea me te whara. Ko ngā whakaritenga matua ko ngā mata kore-paheke, ngā koki pari tika (ko te tumanako kaua e neke atu i te 20 nekehanga), te tiaki taha hei ārai i te hinganga, ā, ki te tika, ngā whakaurunga hei ārai i ngā mea whakararuraru tirohanga i te tihi/raro. He maha ngā wā ka āwhina ngā arawhata waipēhi i te tutuki me te haumaru.
Te Tiaki Whānui:Me pupuri te tereira kia pai te mahi. Kei roto i tēnei ko te hanganga pakari (kāore he kōhao waikura, he ngoikore ngā hononga), ngā kēti/raka e mahi ana, me ngā papa/wāhanga e kore e pakaru. He mea tika kia tukuna he tuhinga e whakaatu ana i ngā tirotiro tiaki auau.
2. Te Whakarite i te Taiao Tika: Ngā Pūnaha Hau, te Mahana me te Whakainu
(Whakaahua: Tirohanga taipitopito o te pūnaha hauhautanga o te wakatō - ngā hauhautanga o te tuanui ka taea te whakarite, ngā putanga hau taha me ngā ārai, ngā paipa/pā hauhautanga mīhini kua whakarei ake pea, me ngā puna wai/inu o roto e taea te uru atu)
He mea nui te pupuri i te āhuarangi pai i roto i te wakatō mō te oranga o ngā kararehe i ngā haerenga roa. E whakahau ana ngā ture a te EU i ētahi whakaritenga motuhake:
Te Whakahauora Whai Hua:Me whakarato te tereira i te hau hou e tika ana puta noa i te haerenga, me te tango i te wera nui, te makuku, te haukini, me te CO2. Kāore e taea te whiriwhiri i tēnei. Me ngāwari ngā pūnaha ki ngā āhuatanga rerekē o waho:
Te Hauātanga Taiao:Me whakarite kia rawaka ngā pūhau o te tuanui me ngā putanga hau taha (he maha ngā wā he ārai hei ārai i te hau e rere tika ana ki runga i ngā kararehe). Me whakarite te hoahoa kia rere te hau ahakoa kāore i te neke.
Te Whakahaunga Ā-Mīhini (Kei te Tino Hiranga):Mō ngā wakatō kua kati katoa, mō te kawe rānei i ngā pāmahana tino wera (wera, makariri rānei), he mea nui ngā pūnaha miihini (ngā pā hau, te hau kaha) kia tutuki ai ngā tere whakawhiti hau e hiahiatia ana. Me pono, me kaha hoki ēnei pūnaha mō te kaha o te wakatō. Me tumanako kia kaha ake te tirotiro i te whai huatanga o te hauhautanga.
Te Aroturuki me te Whakaiti i te Pāmahana:Ahakoa kāore i te whakahauhia i ngā wā katoa ngā pūoko ā-roto (ahakoa ko te mahi pai rawa atu me te ahunga whakamua pea), me tiaki te ture mai i te huarere kino. Ko te tikanga o tēnei:
Te Ārai i te Taumahatanga Wera:Kia tika te hauhautanga (me whakamahi pinepine ngā mīhini), te whakamahinga pea o ngā pūnaha rehu/kohu wai (me te kore e whakamakuku i te moenga), te āheinga ki te whakarato i te marumaru, me te karo i te kawe waka i ngā wā tino wera o te rā mēnā e taea ana.
Te Ārai i te Taumahatanga Makariri:Te tiaki i te hau, te ua, me te hukarere (hei tauira, ngā panera taha ka taea te kati, ngā ārai hau), te whāriki maroke e tika ana mō te whakamahana, me te whakarerekē pea i te hauhautanga hei ārai i te haumākū nui me te kore e puta he hauhautanga.
Te urunga ki te wai:Me tuku wai ki ngā kararehe i ngā wā e tika ana, i runga i te roa o te haerenga me te momo. Me whakarite ngā wakatō hei whakahaere i tēnei:
Mō ngā Haerenga > 8 hāora:Me tuku wai ki ngā kararehe, ā, ki te tika, me whāngai i a rātou e haere ana. Me whai pūnaha wai whakauru (ngā taputapu inu) ngā wakatō, me whai kaha rānei ki te tango haumaru i ngā mea hei whakainu i ngā pou whakahaere. Kāore e ranea te kawe noa i te wai; me ngāwari te inu i ngā kararehe.
Mō ngā Haerenga > 24 hāora:Me tango uta, me whakangā, me whāngai, me whakainu hoki mō te iti rawa 24 hāora i tētahi Pou Whakahaere kua whakaaetia. Me āwhina te hoahoa o te tauaru i te tango/whakau haumaru i ēnei whare.
3. Te Tuhituhi, te Whakamana me te Tukanga Whakaae
(Whakaahua: He taraiwa/kaiwhakahaere waka e arotake ana i ngā pepa whaimana: Tiwhikete Whakaae Waka, taputapu Whakatere/Pukatuhi Rārangi, pukapuka haerenga, me ngā tuhinga kararehe pea, me te pereti raihana wakatō e kitea ana.)
Ehara i te mea ko te hanganga ā-tinana anake te mea e tutuki ai ngā whakaritenga; engari he mea anō hoki e pā ana ki ngā tuhinga ka taea te manatoko me te whakaaetanga ā-ture. Ko ngā whakaritenga matua ko:
Whakaaetanga Momo me te Tiwhikete:Ko ngā wakatō kararehe e whakamahia ana mō ngā haerenga neke atu i te 65km i roto i te EU, mō tētahi roa rānei e whiti ana i te rohe o ngā whenua mema, e hiahiatia ana i te nuinga o te wā.Whakaaetanga Momoinā koa hei kaikawe kararehe. Kei roto i tēnei ko:
Tirotiro Tuatahi:Ka aromatawaitia te hoahoa me te hanganga o te wakatō e tētahi rōpū kua whakaaetia (he maha ngā wā he mana whakaae momo ā-motu, he ratonga hangarau kua tohua rānei) i runga anō i ngā whakaritenga ture (tērā ko te Tāpiritanga I, Upoko V o te Ture 1/2005).
Tiwhikete Whakatutukitanga (CoC):I whakaputaina i muri i te tirotiro, hei whakaū kua tutuki te wakatō i ngā paerewa whakaae momo a te EU. He tuhinga taketake tēnei.
Tiwhikete Whakaae Waka (VAC):I runga i te CoC, ka tukuna e te mana whakahaere ā-motu te VAC mana mō taua wakatō motuhake, tae atu ki tōna nama whakaae ahurei. Me kawe tēnei i runga i te waka.
Ngā Arotakenga Hangarau Auau:Me whai i ngā wakatō kua whakaaetiangā tirotiro hangarau ā-turei te iti rawa i ia 3 tau (kia nui ake rānei te auau mēnā e hiahiatia ana e te ture ā-motu) e tētahi whakahaere tirotiro kua whakaaetia kia mōhio ai kei te tutuki tonu ā rātou whakaritenga me te pai o te huarahi. He mea nui te pūrongo tirotiro tika.
Pūnaha Whakatere me ngā Rārangi Haerenga:Ahakoa he whakaritenga matua mō te kaikawe (taraiwa/kaiwhakahaere), me whai pūnaha whakatere amiorangi kua whakaaetia e te mana whai mana ngā wakatō e whakamahia ana mō ngā haerenga roa (> 8 hāora). Ka tuhia e tēnei pūnaha ngā wā haerenga, ngā taunga, me ngā huarahi hei tirotiro mana. Me pupuri ngā rārangi haerenga taipitopito.
Ngā tuhinga kei runga i te papa:I te wā e kawe ana, me kawe e te waka:
Te Tiwhikete Whakaae Waka (VAC) whai mana.
Te Tiwhikete whai mana o te tirotiro hangarau whakamutunga.
Te Rārangi Haerenga (kua oti).
Ngā tuhinga katoa e hiahiatia ana mō te kawe kararehe (hei tauira, Tiwhikete Waka Kararehe, tiwhikete hauora).
4. Kei tua atu i ngā taumata iti rawa: Ngā mahi pai mō te whakarite i ngā mea kei te heke mai me te whakarei ake i te oranga
(Whakaahua: He wakatō kararehe hou o te EU e whakaatu ana i ngā whakapainga mārama mō te oranga: he nui te māramatanga taiao mā roto i ngā panera tuanui mārama, he nui ngā moenga, he ārai kua hoahoatia pai e taea ai te tū tika, me tētahi pūnaha inu aunoa kua whakauruhia, he ngāwari te uru atu.)
He mea nui te whakatutuki i ngā whakaritenga ture iti rawa, engari kei te titiro whakamua ngā kaiwhakahaere matatau ki tua atu i te tutuki i ngā whakaritenga ture, engari me te whakarei ake i te oranga, te ingoa pai, me te whai huatanga o te mahi:
Te Whakatairanga i ngā Āhuatanga Oranga Whakarei Ake:
Te Whakahauora Pai Rawa:Ko te haumi ki ngā pūnaha whakapūngao hau matatau, pono hoki me ngā pūoko pāmahana/makuku me ngā mana whakahaere aunoa ka nui atu i ngā whakaritenga taketake, ā, ka tino whakaiti i ngā mōrearea o te ahotea wera.
Papa me ngā Moenga Whakapaipai:Mā te whakamahi i ngā whāriki papa whai urunga motuhake, i ngā moenga hōhonu, mimiti, whakamarie hoki (pērā i te maha o ngā maramara rakau) ka nui ake te pai o te whakamarie, te kukume, me te akuaku o ngā kararehe, ki te whakaritea ki ngā papa tahanga, ki ngā papa iti noa iho rānei te moenga.
Te Wāhi Pai rawa atu:Mā te whakarato i te wāhi kei runga ake i te iti rawa o te ture ka whakaiti i te ahotea, te mōrearea whara, ā, ka taea te whanonga takoto/okioki maori, ka whakapai ake i te āhua whānui i te taenga mai.
Ngā Pūnaha Whakainu Wātea:Mā ngā taputapu inu aunoa pono, ngāwari te tiaki, e wātea ana puta noa i te haerenga, ka whakarite kia mau tonu te wai, kia nui atu i te iti rawa o te "wai e hiahiatia ana".
Te Māramatanga Taiao me te Haruru Whakaiti:Mā ngā hoahoa e whakamahi ana i ngā panera tuanui mārama ka pai ake te taiao o roto. Mā te aro ki te whakaiti i te haruru o te wakatō tonu (ngā haruru me ētahi atu) ka whakaiti i te ahotea.
Te Whakangungu Taraiwa e Arotahi ana ki te Oranga:Ko te tutuki i ngā whakaritenga ture e whakawhirinaki nui ana ki te taraiwa. He mea nui te haumi ki te whakahaere kararehe motuhake, te tirotiro i te oranga (ngā tohu o te raruraru, te ahotea wera), ngā tikanga taraiwa iti te ahotea, me te mārama ki ngā pūnaha tauaru (te hauhautanga, te whakainu). Ko ngā taraiwa whakangungu te rawa pai rawa atu mōu mō te tutuki i ngā whakaritenga ture.
Te Tiaki Matatau me te Pupuri Rekoata:Mā te whakatinana i tētahi kaupapa tiaki ārai kua tuhia mō te wakatō (hanganga, pūnaha hauhautanga, pūnaha whakainu, pūnaha waipēhi) ka ārai i ngā pakaru, ā, ka whakarite kia tutuki tonu ngā whakaritenga. Kei te piki haere te whai hua o ngā rārangi matihiko.
Kia Mōhio Tonu:Ka taea te whanake haere i ngā ture a te EU me ō rātou whakamāramatanga. Ohauru ki ngā whakahōutanga mai i ngā mana whakahaere ā-motu (hei tauira, UK: APHA, Defra; Ireland: DAFM; France: DGAL), ngā rōpū ahumahi (CLIT, UMTRI), me ngā whakahaere oranga. Matapaetia ngā whakaritenga ā-muri, pērā i te aroturukitanga taiao ā-roto pea.
Whakatau:
Ko te whakatere i ngā whakaritenga mō ngā wakatō kararehe a te EU mō te tau 2025 me whai huarahi matatau, taipitopito hoki. Ehara i te mea he mahi tirotiro noa iho; he haumitanga ki te turanga matatika me te haumarutanga ture o tō mahi. Mā te whakarite kia tutuki i ō wakatō ngā whakaritenga matua mō te hanganga, te taiao, me te tuhinga i nāianei, ka karohia e koe ngā whakararuraru utu nui, ngā whiu, me te kino o te ingoa. Hei tāpiri, mā te awhi i ngā mahi pai rawa atu e hipa ana i ngā paerewa iti rawa ka tū tō pakihi hei kaiārahi i roto i te oranga kararehe, ka whakarei ake i te whai huatanga, ka whakaiti i ngā mate, me te whakatutuki i ngā tono e tipu haere ana a ngā kaihoko me ngā kaihokohoko mō ngā paerewa oranga teitei ake. Kaua e tatari kia kitea ngā ngoikoretanga e te tirotiro. Arotakehia ō wakatō ki ngā whakaritenga o te tau 2025 i nāianei, kōrero ki ngā kaitirotiro kua whakaaetia, me te whakapau kaha ki te hiranga i roto i te kawe kararehe. Ka hauhake āu kararehe, tō pakihi, me ō kiritaki i ngā painga. Me whakarite kia whakaaetia āu wakatō e te EU, ā, kia rite mō te huarahi kei mua.









